<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Ivan Ivanji</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Ivan_Ivanji"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Ivan_Ivanji rootpage-Ivan_Ivanji skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Ivan Ivanji</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr">
<p><b>Ivan Ivanji</b> (* <a href="24._Januar" title="24. Januar">24. Januar</a> <a href="1929" title="1929">1929</a> in <a href="Zrenjanin" title="Zrenjanin">Veliki Bečkerek</a>, <a href="K%C3%B6nigreich_Jugoslawien" title="Königreich Jugoslawien">Königreich Jugoslawien</a>; † <a href="9._Mai" title="9. Mai">9. Mai</a> <a href="2024" title="2024">2024</a> in <a href="Weimar" title="Weimar">Weimar</a>) war ein jugoslawischer bzw. <a href="Serbien" title="Serbien">serbischer</a> <a href="Schriftsteller" title="Schriftsteller">Schriftsteller</a>, <a href="%C3%9Cbersetzer" title="Übersetzer">Übersetzer</a>, <a href="Diplomat" title="Diplomat">Diplomat</a> und <a href="Journalist" title="Journalist">Journalist</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Leben">Leben</h2></div>
<p>Ivan Ivanji wurde als Sohn einer säkularisierten <a href="Juden" title="Juden">jüdischen</a> Ärztefamilie im serbischen <a href="Banat" title="Banat">Banat</a> geboren<sup id="cite_ref-Welt_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-Welt-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und lernte als Kind <a href="Serbokroatische_Sprache" title="Serbokroatische Sprache">Serbokroatisch</a>, Ungarisch und Deutsch. Ivanji wurde 1944 in das NS-Konzentrationslager <a href="Konzentrationslager_Auschwitz" class="mw-redirect" title="Konzentrationslager Auschwitz">Auschwitz</a> und von dort nach <a href="Konzentrationslager_Buchenwald" class="mw-redirect" title="Konzentrationslager Buchenwald">Buchenwald</a> deportiert und in den Buchenwalder <a href="Liste_der_Au%C3%9Fenlager_des_KZ_Buchenwald" title="Liste der Außenlager des KZ Buchenwald">Außenlagern</a> <a href="Niederorschel" title="Niederorschel">Niederorschel</a> und <a href="KZ_Langenstein-Zwieberge" title="KZ Langenstein-Zwieberge">Langenstein-Zwieberge</a> als Zwangsarbeiter eingesetzt. Dort befreundete er sich mit dem älteren <a href="H._G._Adler" title="H. G. Adler">H. G. Adler</a>, dem es gelang, sich mit Ivanji und anderen Häftlingen vor dem <a href="Todesmarsch" title="Todesmarsch">Todesmarsch</a> zu retten. Anlässlich der feierlichen Eröffnungs- und Gedenkveranstaltung der ständigen Ausstellung <i>Konzentrationslager Buchenwald – Außenkommando Niederorschel</i> am 26. Januar 2002 in Niederorschel durch Bürgermeister Egbert Hentrich und den Leiter der <a href="KZ_Buchenwald" title="KZ Buchenwald">Gedenkstätte Buchenwald</a>, <a href="Volkhard_Knigge" title="Volkhard Knigge">Volkhard Knigge</a>, hielt Ivan Ivanji eine Ansprache, wurden die Totenliste und das Gedicht <i>Spur Deiner Selbst</i> von H. G. Adler, geschrieben am 19. Dezember 1944 im Lager Niederorschel, verlesen. An der Feier nahmen auch die Überlebenden <a href="Bertrand_Herz" title="Bertrand Herz">Bertrand Herz</a>, Paris, und Dov Goldstein, Israel, teil. Zusammen führten sie mit Schülern des Gymnasiums Worbis der Regelschule Niederorschel, Bürgern und Besuchern Zeitzeugengespräche.
</p>
<p>Im Nachkriegsjugoslawien studierte er an der <a href="Universit%C3%A4t_Belgrad" title="Universität Belgrad">Universität Belgrad</a> Architektur und Germanistik. Er war unter anderem Lehrer, Theaterintendant, Dolmetscher für <a href="Josip_Broz_Tito" title="Josip Broz Tito">Josip Broz Tito</a>, von 1974 bis 1978 als jugoslawischer <a href="Kulturattach%C3%A9" title="Kulturattaché">Kulturattaché</a> in <a href="Bonn" title="Bonn">Bonn</a> tätig und von 1982 bis 1988 Generalsekretär des jugoslawischen Schriftstellerverbandes. Bekannt ist er vor allem als Romanschriftsteller, er schrieb auch Beiträge zu politischen Themen für deutsche Zeitungen und Zeitschriften, u. a. für den <i><a href="Der_Spiegel" title="Der Spiegel">Spiegel</a></i> und den <i><a href="Rheinischer_Merkur" title="Rheinischer Merkur">Rheinischen Merkur</a></i>.
</p><p>Autobiografisch geprägt ist sein Roman <i>Mein schönes Leben in der Hölle</i>. Über seine Zeit als Dolmetscher für den jugoslawischen Staatspräsidenten berichtet er in seinen Erinnerungen mit dem Titel <i>Titos Dolmetscher</i>.
</p><p>Ivan Ivanji schrieb in Serbokroatisch und in Deutsch. Er übersetzte eigene Romane sowie die von <a href="Danilo_Ki%C5%A1" title="Danilo Kiš">Danilo Kiš</a> und anderen jugoslawischen Autoren ins Deutsche sowie Werke deutsch- und ungarischsprachiger Autoren ins Serbokroatische. Er lebte in <a href="Wien" title="Wien">Wien</a> und <a href="Belgrad" title="Belgrad">Belgrad</a>.
</p><p>Ivan Ivanji war Mitunterzeichner der 2017 veröffentlichten <i><a href="Deklaration_zur_gemeinsamen_Sprache" title="Deklaration zur gemeinsamen Sprache">Deklaration zur gemeinsamen Sprache</a></i> der <a href="Kroaten" title="Kroaten">Kroaten</a>, <a href="Serben" title="Serben">Serben</a>, <a href="Bosniaken" title="Bosniaken">Bosniaken</a> und <a href="Montenegriner" title="Montenegriner">Montenegriner</a>.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Sein Sohn Andrej Ivanji schreibt als Journalist unter anderem für <a href="Die_tageszeitung" class="mw-redirect" title="Die tageszeitung">die tageszeitung</a>, den <a href="Der_Standard" title="Der Standard">Standard</a> und die <a href="Vreme_(Nachrichtenmagazin)" title="Vreme (Nachrichtenmagazin)">Vreme</a>.
</p><p>Am 26. Januar 2019 wurde ihm von Ministerpräsident <a href="Bodo_Ramelow" title="Bodo Ramelow">Bodo Ramelow</a> in Belgrad der <a href="Verdienstorden_des_Freistaats_Th%C3%BCringen" title="Verdienstorden des Freistaats Thüringen">Thüringer Verdienstorden</a> verliehen.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-Welt_1-1" class="reference"><a href="#cite_note-Welt-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Stadt Weimar hat am 11. April 2020 Ivan Ivanji zum Ehrenbürger ernannt.<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Am 9. Mai 2024 starb Ivan Ivanji während eines Besuches in Weimar im Alter von 95 Jahren.<sup id="cite_ref-Nachruf_6-0" class="reference"><a href="#cite_note-Nachruf-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Werke">Werke</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Romane">Romane</h3></div>
<ul><li><i>Dioklecijan</i>. Belgrad 1973<br>Deutsche Ausgabe: <i>Kaiser Diokletian</i>. [Ost-]Berlin 1976; München 1978, ISBN 3-471-77834-9</li>
<li><i>Smrt za Zmajevoj steni</i>. 1982<br>Deutsche Ausgabe: <i>Der Tod auf dem Drachenfels</i>. Dorsten 1984, ISBN 3-924593-02-7</li>
<li><i>Konstantin</i>. Belgrad 1988<br>Deutsche Ausgabe: <i>Kaiser Konstantin</i>. Übersetzung von <a href="Barbara_Antkowiak" title="Barbara Antkowiak">Barbara Antkowiak</a>, Verlag Volk und Welt, Berlin 1988, ISBN 3-353-00326-6</li>
<li><i>Schattenspringen</i>. Picus Verlag, Wien 1993, ISBN 3-85452-251-7</li>
<li><i>Ein ungarischer Herbst</i>, Picus Verlag, Wien 1995, ISBN 3-85452-280-0</li>
<li><i>Barbarossas Jude</i>, Picus Verlag, Wien 1996, ISBN 3-85452-299-1</li>
<li><i>Der Aschenmensch von Buchenwald</i>. Picus Verlag, Wien 1999/2024, ISBN 978-3-7117-2145-7</li>
<li><i>Die Tänzerin und der Krieg</i>. Picus Verlag, Wien 2002, ISBN 3-85452-456-0<br>Serbokroatische Ausgabe: <i>Balerina i rat</i>, 2003</li>
<li><i>Geister aus einer kleinen Stadt</i>, Picus Verlag, Wien 2008, ISBN 978-3-85452-633-9</li>
<li><i>Buchstaben von Feuer</i>, Picus Verlag, Wien 2011, ISBN 978-3-85452-672-8</li>
<li><i>Mein schönes Leben in der Hölle</i>, Picus Verlag, Wien 2014, ISBN 978-3-7117-2008-5<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Stalins Säbel</i>, Klagenfurt 2016, ISBN 978-3-99029-178-8</li>
<li><i>Schlussstrich</i>, Picus Verlag, Wien 2017, ISBN 978-3-7117-2051-1</li>
<li><i>Tod in Monte Carlo</i>, Picus Verlag, Wien 2019, ISBN 978-3-7117-2077-1</li>
<li><i>Hineni</i>, Picus Verlag, Wien 2020, ISBN 978-3-7117-2093-1</li>
<li><i>Corona in Buchenwald,</i> Picus Verlag, Wien 2021, ISBN 978-3-7117-2106-8</li>
<li><i>Der alte Jude und das Meer,</i> Picus Verlag, Wien 2023, ISBN 978-3-7117-2139-6</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Kinderbuch">Kinderbuch</h3></div>
<ul><li><i>Der gutherzige Hai</i>. Illustrationen von <a href="Birgitta_Heiskel" title="Birgitta Heiskel">Birgitta Heiskel</a>, Picus Verlag, Wien 1991, ISBN 3-85452-037-9</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Zeitungsartikel,_Essays,_Sachbücher_(Auswahl)"><span id="Zeitungsartikel.2C_Essays.2C_Sachb.C3.BCcher_.28Auswahl.29"></span>Zeitungsartikel, Essays, Sachbücher (Auswahl)</h3></div>
<ul><li><i>Nemačke teme. 9 eseja</i>. Belgrad 1975 (= Deutsche Themen. 9 Essays)</li>
<li><i>Religionskrieg oder Völkermord. Die Rolle der Kirche im postjugoslawischen Krieg.</i> In: <a href="Neue_Gesellschaft/Frankfurter_Hefte" title="Neue Gesellschaft/Frankfurter Hefte">Neue Gesellschaft/Frankfurter Hefte</a>, Bd. 40.1993, S. 710–717</li>
<li><i>Die Seelen der Kinder von Auschwitz. KZ-Gedenkstätten in Deutschland.</i> In: Neue Gesellschaft/Frankfurter Hefte, Bd. 44.1997, S. 979–982</li>
<li><i>Der <a href="Duden" title="Duden">Duden</a> aus der Nazizeit und die <a href="Reform_der_deutschen_Rechtschreibung_von_1996" title="Reform der deutschen Rechtschreibung von 1996">neue Rechtschreibung</a>. Eine Entdeckung.</i> In: <a href="Literatur_und_Kritik" title="Literatur und Kritik">Literatur und Kritik</a>, 1998, Heft 329/330, S. 8–11</li>
<li><i>Indianer in Mazedonien? Mit <a href="Karl_May" title="Karl May">Karl May</a> in den Schluchten des Balkan.</i> In: Literatur und Kritik, 2001, Heft 359/360, S. 5 ff.</li>
<li><i>Ungewünscht frei. Serbien ist ein eigener Staat – gegen seinen Willen.</i> In: <a href="Die_tageszeitung" class="mw-redirect" title="Die tageszeitung">die tageszeitung</a>, 23. Mai 2006, S. 4 (auch in der <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.taz.de/pt/2006/05/23/a0146.1/text.ges,1">Online-Ausgabe</a>)</li>
<li><i>Titos Dolmetscher</i>. Wien 2007, ISBN 978-3-85371-272-6, Serbokroatische Ausgabe: <i>Titov prevodilac</i>, 2005</li>
<li><i>Wieso ich mich wieder als Jude fühle.</i> In: <a href="Die_tageszeitung" class="mw-redirect" title="Die tageszeitung">die tageszeitung</a>, 14.–20. Oktober 2023, S. 1 (auch in der <a rel="nofollow" class="external text" href="https://taz.de/Folgen-der-Hamas-Barbarei/!5963295/">Online-Ausgabe</a>)</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li><i>Suvremeni pisci Jugoslavije</i>, 1966</li>
<li>J. Janićijević, D. Vlatković, <i>Ivanji, Ivan.</i> In: <i>Leksikon pisaca Jugoslavije</i>, Band 2, 1979, S. 492ff</li>
<li>Susanne Blumesberger, Michael Doppelhofer, Gabriele Mauthe: <i><a href="Handbuch_%C3%B6sterreichischer_Autorinnen_und_Autoren_j%C3%BCdischer_Herkunft_18._bis_20._Jahrhundert" title="Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft 18. bis 20. Jahrhundert">Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft 18. bis 20. Jahrhundert</a>.</i> Band 1: <i>A–I.</i> Hrsg. von der Österreichischen Nationalbibliothek. Saur, München 2002, ISBN 3-598-11545-8.</li>
<li><a href="Marko_Martin" title="Marko Martin">Marko Martin</a>: <i>„Vielleicht hat der Maurerlehrling mich vor dem Tod bewahrt“</i>, Interview, in: <a href="Die_Literarische_Welt" class="mw-redirect" title="Die Literarische Welt">Die Literarische Welt</a>, 27. Januar 2018, S. 29</li>
<li>Felix Jaitner: <i>Lebenslänglich Buchenwald. Das bewegte Leben des jugoslawischen Schriftstellers und KZ-Häftlings Ivan Ivanji</i>, <a href="Neues_Deutschland" class="mw-redirect" title="Neues Deutschland">neues deutschland</a>, 13. November 2018. <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nd-aktuell.de/artikel/1105589.ivan-ivanji-lebenslaenglich-buchenwald.html">online (kostenpflichtig)</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noresize noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Commons"></span></span></div><b><span class=""><a class="external text" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ivan_Ivanji?uselang=de"><span lang="en">Commons</span>: Ivan Ivanji</a></span></b> – Sammlung von Bildern</div>
<ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&query=12076122X">Literatur von und über Ivan Ivanji</a> im Katalog der <a href="Deutsche_Nationalbibliothek" title="Deutsche Nationalbibliothek">Deutschen Nationalbibliothek</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://vreme.com/vesti/ivan-ivanji-24-januar-1929-9-maj-2024/">In memoriam: Ivan Ivanji (24. januar 1929. – 9. maj 2024.)</a>, vreme.com, 10. Mai 2024 (serbisch, Lateinschrift)</li>
<li><i><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.derstandard.at/story/3072304/das-wir-war-jugoslawisch">„Das Wir war jugoslawisch“</a></i>, Interview im <i><a href="Der_Standard" title="Der Standard">Standard</a></i> vom 13./14. Oktober 2007</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.unique-online.de/interview-dolmetschen/5490/">Interview mit Ivanji über seine Erfahrungen als Dolmetscher und Literat</a> – erschienen im interkulturellen Magazin „unique“ (Ausgabe 63)</li>
<li><i><a rel="nofollow" class="external text" href="https://die-quellen-sprechen.de/Ivan_Ivanji.html">Die Quellen sprechen</a></i>. In: <i><a href="Bayerischer_Rundfunk" title="Bayerischer Rundfunk">Bayerischer Rundfunk</a></i>, 16. September 2015</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.dw.com/de/ivan-ivanji-ns-opfer-kommunist-literat/a-44103297">Ivan Ivanji: NS-Opfer, Kommunist, Literat</a>, Deutsche Welle, 6. Juni 2018</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://liberation.buchenwald.de/was-bleibt/ivan-ivanji">Ivan Ivanji</a>. In: <i><a href="Stiftung_Gedenkst%C3%A4tten_Buchenwald_und_Mittelbau-Dora" title="Stiftung Gedenkstätten Buchenwald und Mittelbau-Dora">Stiftung Gedenkstätten Buchenwald und Mittelbau-Dora</a></i></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://taz.de/Zum-Tod-von-Ivan-Ivanji/!6009633&s=Ivan+Ivanji/">taz Politik/Europa vom 10. Mai 2024: <i>Zum Tod von Ivan Ivanji „Ich bin Literat“</i></a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-Welt-1"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-Welt_1-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-Welt_1-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text">Claus Christian Malzahn: <cite style="font-style:italic">Gestorben an dem Ort, wo er seinen späten Sieg über Hitler feierte</cite>. In: <cite style="font-style:italic"><a href="Die_Welt" title="Die Welt">Die Welt</a></cite>. 25. Mai 2024, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220173-8437%22&key=cql">0173-8437</a></span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.msn.com/de-de/nachrichten/panorama/gestorben-an-dem-ort-wo-er-seinen-sp%C3%A4ten-sieg-%C3%BCber-hitler-feierte/ar-BB1n4tR5">msn.com</a> [abgerufen am 25. Mai 2024]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Ivan+Ivanji&rft.atitle=Gestorben+an+dem+Ort%2C+wo+er+seinen+sp%C3%A4ten+Sieg+%C3%BCber+Hitler+feierte&rft.au=Claus+Christian+Malzahn&rft.date=2024-05-25&rft.genre=journal&rft.issn=0173-8437&rft.jtitle=Die+Welt" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Derk, Denis: <cite style="font-style:italic">Deklaration über die gemeinsame Sprache der Kroaten, Serben, Bosniaken und Montenegriner wird verabschiedet</cite>. In: <cite style="font-style:italic"><a href="Ve%C4%8Dernji_list" title="Večernji list">Večernji list</a></cite>. 28. März 2017, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220350-5006%22&key=cql">0350-5006</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>6–7</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142">vecernji.hr</a> [abgerufen am 9. Mai 2019] serbokroatisch: <cite class="lang" lang="sh" dir="auto" style="font-style:italic">Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca</cite>.).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Ivan+Ivanji&rft.atitle=Deklaration+%C3%BCber+die+gemeinsame+Sprache+der+Kroaten%2C+Serben%2C+Bosniaken+und+Montenegriner+wird+verabschiedet&rft.au=Derk%2C+Denis&rft.date=2017-03-28&rft.genre=journal&rft.issn=0350-5006&rft.jtitle=Ve%C4%8Dernji+list&rft.pages=6-7&rft.place=Zagreb" style="display:none"> </span> (archiviert auf <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.webcitation.org/6qg0sFVHO?url=http://www.webcitation.org/6qg0sFVHO">WebCite</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 23. Mai 2017 auf <i><a href="WebCite" title="WebCite">WebCite</a></i>))</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text">Doris Akrap: <cite style="font-style:italic">Geburtstagsfeier von Ivan Ivanji: Erzählen gegen den Tod</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Die Tageszeitung: taz</cite>. 9. Februar 2019, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220931-9085%22&key=cql">0931-9085</a></span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://taz.de/Geburtstagsfeier-von-Ivan-Ivanji/!5568954/">taz.de</a> [abgerufen am 9. Februar 2019]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Ivan+Ivanji&rft.atitle=Geburtstagsfeier+von+Ivan+Ivanji%3A+Erz%C3%A4hlen+gegen+den+Tod&rft.au=Doris+Akrap&rft.date=2019-02-09&rft.genre=journal&rft.issn=0931-9085&rft.jtitle=Die+Tageszeitung%3A+taz" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Deutscher Tele Markt GmbH-Internet- und Werbeagentur: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20190210100117/https://staatskanzlei-thueringen.de/medienservice/medieninformationen/detailseite/18-2019/"><i>Ministerpräsident Bodo Ramelow reist nach Belgrad und verleiht Ivan Ivanji den Thüringer Verdienstorden.</i></a> 24. Januar 2019, archiviert vom <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r250917974">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-position:center right!important;background-repeat:no-repeat!important}body.skin-minerva .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/OOjs_UI_icon_external-link-ltr-progressive.svg")!important;background-size:10px!important;padding-right:13px!important}body.skin-timeless .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a,body.skin-monobook .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/MediaWiki_external_link_icon.svg")!important;padding-right:13px!important}body.skin-vector .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/Link.ernal-small-ltr-progressive.svg")!important;background-size:0.857em!important;padding-right:1em!important}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.staatskanzlei-thueringen.de%2Fmedienservice%2Fmedieninformationen%2Fdetailseite%2F18-2019%2F">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">10. Februar 2019</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 10. Mai 2024</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AIvan+Ivanji&rft.title=Ministerpr%C3%A4sident+Bodo+Ramelow+reist+nach+Belgrad+und+verleiht+Ivan+Ivanji+den+Th%C3%BCringer+Verdienstorden&rft.description=Ministerpr%C3%A4sident+Bodo+Ramelow+reist+nach+Belgrad+und+verleiht+Ivan+Ivanji+den+Th%C3%BCringer+Verdienstorden&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20190210100117%2Fhttps%3A%2F%2Fstaatskanzlei-thueringen.de%2Fmedienservice%2Fmedieninformationen%2Fdetailseite%2F18-2019%2F&rft.creator=Deutscher+Tele+Markt+GmbH-Internet-+und+Werbeagentur&rft.date=2019-01-24&rft.source=http://www.staatskanzlei-thueringen.de/medienservice/medieninformationen/detailseite/18-2019/&rft.language=de"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.thueringer-allgemeine.de/leben/vermischtes/article228901157/Eva-Pusztai-und-Ivan-Ivanji-sind-nun-Weimarer-Ehrenbuerger.html"><i>Éva Pusztai und Ivan Ivanji sind nun Weimarer Ehrenbürger</i>.</a> In: <i><a href="Th%C3%BCringer_Allgemeine" title="Thüringer Allgemeine">Thüringer Allgemeine</a>,</i> 13. April 2020.</span>
</li>
<li id="cite_note-Nachruf-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Nachruf_6-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.deutschlandfunk.de/auschwitz-ueberlebender-und-schriftsteller-ivan-ivanji-gestorben-104.html"><i>Auschwitz-Überlebender und Schriftsteller Ivan Ivanji gestorben.</i></a> In: <i><a href="Deutschlandfunk.de" class="mw-redirect" title="Deutschlandfunk.de">Deutschlandfunk.de</a>.</i> 10. Mai 2024,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 10. Mai 2024</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AIvan+Ivanji&rft.title=Auschwitz-%C3%9Cberlebender+und+Schriftsteller+Ivan+Ivanji+gestorben&rft.description=Auschwitz-%C3%9Cberlebender+und+Schriftsteller+Ivan+Ivanji+gestorben&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.deutschlandfunk.de%2Fauschwitz-ueberlebender-und-schriftsteller-ivan-ivanji-gestorben-104.html&rft.date=2024-05-10&rft.language=de"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text">Stefan Berkholz: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140505233953/http://mp3-download.swr.de/swr2/literatur/forum-buch/ivan-ivanji-mein-schoenes-leben-in-der-hoelle.12844s.mp3">Rezension von <i>Mein schönes Leben in der Hölle</i></a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 5. Mai 2014 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>) (MP3, 8.2 MB, 8:34 min), <a href="SWR2" class="mw-redirect" title="SWR2">SWR2</a>, 4. Mai 2014</span>
</li>
</ol>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-p" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten (Person): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/12076122X">12076122X</a></span> | <a href="Library_of_Congress_Control_Number" title="Library of Congress Control Number">LCCN</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://id.loc.gov/authorities/n83050034">n83050034</a></span> | <a href="Virtual_International_Authority_File" title="Virtual International Authority File">VIAF</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://viaf.org/viaf/17459413/">17459413</a></span> | </div>
</div></div>
</div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-09-27" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Ivan_Ivanji&oldid=260090129">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>