Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Ivan Ivanji</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Ivan_Ivanji"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Ivan_Ivanji rootpage-Ivan_Ivanji skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Ivan Ivanji</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr">

<p><b>Ivan Ivanji</b> (* <a href="24._Januar" title="24. Januar">24. Januar</a> <a href="1929" title="1929">1929</a> in <a href="Zrenjanin" title="Zrenjanin">Veliki Bečkerek</a>, <a href="K%C3%B6nigreich_Jugoslawien" title="Königreich Jugoslawien">Königreich Jugoslawien</a>; † <a href="9._Mai" title="9. Mai">9. Mai</a> <a href="2024" title="2024">2024</a> in <a href="Weimar" title="Weimar">Weimar</a>) war ein jugoslawischer bzw. <a href="Serbien" title="Serbien">serbischer</a> <a href="Schriftsteller" title="Schriftsteller">Schriftsteller</a>, <a href="%C3%9Cbersetzer" title="Übersetzer">Übersetzer</a>, <a href="Diplomat" title="Diplomat">Diplomat</a> und <a href="Journalist" title="Journalist">Journalist</a>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Leben">Leben</h2></div>
<p>Ivan Ivanji wurde als Sohn einer säkularisierten <a href="Juden" title="Juden">jüdischen</a> Ärztefamilie im serbischen <a href="Banat" title="Banat">Banat</a> geboren<sup id="cite_ref-Welt_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-Welt-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und lernte als Kind <a href="Serbokroatische_Sprache" title="Serbokroatische Sprache">Serbokroatisch</a>, Ungarisch und Deutsch. Ivanji wurde 1944 in das NS-Konzentrationslager <a href="Konzentrationslager_Auschwitz" class="mw-redirect" title="Konzentrationslager Auschwitz">Auschwitz</a> und von dort nach <a href="Konzentrationslager_Buchenwald" class="mw-redirect" title="Konzentrationslager Buchenwald">Buchenwald</a> deportiert und in den Buchenwalder <a href="Liste_der_Au%C3%9Fenlager_des_KZ_Buchenwald" title="Liste der Außenlager des KZ Buchenwald">Außenlagern</a> <a href="Niederorschel" title="Niederorschel">Niederorschel</a> und <a href="KZ_Langenstein-Zwieberge" title="KZ Langenstein-Zwieberge">Langenstein-Zwieberge</a> als Zwangsarbeiter eingesetzt. Dort befreundete er sich mit dem älteren <a href="H._G._Adler" title="H. G. Adler">H. G. Adler</a>, dem es gelang, sich mit Ivanji und anderen Häftlingen vor dem <a href="Todesmarsch" title="Todesmarsch">Todesmarsch</a> zu retten. Anlässlich der feierlichen Eröffnungs- und Gedenkveranstaltung der ständigen Ausstellung <i>Konzentrationslager Buchenwald – Außenkommando Niederorschel</i> am 26. Januar 2002 in Niederorschel durch Bürgermeister Egbert Hentrich und den Leiter der <a href="KZ_Buchenwald" title="KZ Buchenwald">Gedenkstätte Buchenwald</a>, <a href="Volkhard_Knigge" title="Volkhard Knigge">Volkhard Knigge</a>, hielt Ivan Ivanji eine Ansprache, wurden die Totenliste und das Gedicht <i>Spur Deiner Selbst</i> von H. G. Adler, geschrieben am 19. Dezember 1944 im Lager Niederorschel, verlesen. An der Feier nahmen auch die Überlebenden <a href="Bertrand_Herz" title="Bertrand Herz">Bertrand Herz</a>, Paris, und Dov Goldstein, Israel, teil. Zusammen führten sie mit Schülern des Gymnasiums Worbis der Regelschule Niederorschel, Bürgern und Besuchern Zeitzeugengespräche.
</p>

<p>Im Nachkriegsjugoslawien studierte er an der <a href="Universit%C3%A4t_Belgrad" title="Universität Belgrad">Universität Belgrad</a> Architektur und Germanistik. Er war unter anderem Lehrer, Theaterintendant, Dolmetscher für <a href="Josip_Broz_Tito" title="Josip Broz Tito">Josip Broz Tito</a>, von 1974 bis 1978 als jugoslawischer <a href="Kulturattach%C3%A9" title="Kulturattaché">Kulturattaché</a> in <a href="Bonn" title="Bonn">Bonn</a> tätig und von 1982 bis 1988 Generalsekretär des jugoslawischen Schriftstellerverbandes. Bekannt ist er vor allem als Romanschriftsteller, er schrieb auch Beiträge zu politischen Themen für deutsche Zeitungen und Zeitschriften, u.&nbsp;a. für den <i><a href="Der_Spiegel" title="Der Spiegel">Spiegel</a></i> und den <i><a href="Rheinischer_Merkur" title="Rheinischer Merkur">Rheinischen Merkur</a></i>.
</p><p>Autobiografisch geprägt ist sein Roman <i>Mein schönes Leben in der Hölle</i>. Über seine Zeit als Dolmetscher für den jugoslawischen Staatspräsidenten berichtet er in seinen Erinnerungen mit dem Titel <i>Titos Dolmetscher</i>.
</p><p>Ivan Ivanji schrieb in Serbokroatisch und in Deutsch. Er übersetzte eigene Romane sowie die von <a href="Danilo_Ki%C5%A1" title="Danilo Kiš">Danilo Kiš</a> und anderen jugoslawischen Autoren ins Deutsche sowie Werke deutsch- und ungarischsprachiger Autoren ins Serbokroatische. Er lebte in <a href="Wien" title="Wien">Wien</a> und <a href="Belgrad" title="Belgrad">Belgrad</a>.
</p><p>Ivan Ivanji war Mitunterzeichner der 2017 veröffentlichten <i><a href="Deklaration_zur_gemeinsamen_Sprache" title="Deklaration zur gemeinsamen Sprache">Deklaration zur gemeinsamen Sprache</a></i> der <a href="Kroaten" title="Kroaten">Kroaten</a>, <a href="Serben" title="Serben">Serben</a>, <a href="Bosniaken" title="Bosniaken">Bosniaken</a> und <a href="Montenegriner" title="Montenegriner">Montenegriner</a>.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Sein Sohn Andrej Ivanji schreibt als Journalist unter anderem für <a href="Die_tageszeitung" class="mw-redirect" title="Die tageszeitung">die tageszeitung</a>, den <a href="Der_Standard" title="Der Standard">Standard</a> und die <a href="Vreme_(Nachrichtenmagazin)" title="Vreme (Nachrichtenmagazin)">Vreme</a>.
</p><p>Am 26. Januar 2019 wurde ihm von Ministerpräsident <a href="Bodo_Ramelow" title="Bodo Ramelow">Bodo Ramelow</a> in Belgrad der <a href="Verdienstorden_des_Freistaats_Th%C3%BCringen" title="Verdienstorden des Freistaats Thüringen">Thüringer Verdienstorden</a> verliehen.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-Welt_1-1" class="reference"><a href="#cite_note-Welt-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Stadt Weimar hat am 11. April 2020 Ivan Ivanji zum Ehrenbürger ernannt.<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Am 9. Mai 2024 starb Ivan Ivanji während eines Besuches in Weimar im Alter von 95 Jahren.<sup id="cite_ref-Nachruf_6-0" class="reference"><a href="#cite_note-Nachruf-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Werke">Werke</h2></div>

<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Romane">Romane</h3></div>
<ul><li><i>Dioklecijan</i>. Belgrad 1973<br>Deutsche Ausgabe: <i>Kaiser Diokletian</i>. [Ost-]Berlin 1976; München 1978, ISBN 3-471-77834-9</li>
<li><i>Smrt za Zmajevoj steni</i>. 1982<br>Deutsche Ausgabe: <i>Der Tod auf dem Drachenfels</i>. Dorsten 1984, ISBN 3-924593-02-7</li>
<li><i>Konstantin</i>. Belgrad 1988<br>Deutsche Ausgabe: <i>Kaiser Konstantin</i>. Übersetzung von <a href="Barbara_Antkowiak" title="Barbara Antkowiak">Barbara Antkowiak</a>, Verlag Volk und Welt, Berlin 1988, ISBN 3-353-00326-6</li>
<li><i>Schattenspringen</i>. Picus Verlag, Wien 1993, ISBN 3-85452-251-7</li>
<li><i>Ein ungarischer Herbst</i>, Picus Verlag, Wien 1995, ISBN 3-85452-280-0</li>
<li><i>Barbarossas Jude</i>, Picus Verlag, Wien 1996, ISBN 3-85452-299-1</li>
<li><i>Der Aschenmensch von Buchenwald</i>. Picus Verlag, Wien 1999/2024, ISBN 978-3-7117-2145-7</li>
<li><i>Die Tänzerin und der Krieg</i>. Picus Verlag, Wien 2002, ISBN 3-85452-456-0<br>Serbokroatische Ausgabe: <i>Balerina i rat</i>, 2003</li>
<li><i>Geister aus einer kleinen Stadt</i>, Picus Verlag, Wien 2008, ISBN 978-3-85452-633-9</li>
<li><i>Buchstaben von Feuer</i>, Picus Verlag, Wien 2011, ISBN 978-3-85452-672-8</li>
<li><i>Mein schönes Leben in der Hölle</i>, Picus Verlag, Wien 2014, ISBN 978-3-7117-2008-5<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Stalins Säbel</i>, Klagenfurt 2016, ISBN 978-3-99029-178-8</li>
<li><i>Schlussstrich</i>, Picus Verlag, Wien 2017, ISBN 978-3-7117-2051-1</li>
<li><i>Tod in Monte Carlo</i>, Picus Verlag, Wien 2019, ISBN 978-3-7117-2077-1</li>
<li><i>Hineni</i>, Picus Verlag, Wien 2020, ISBN 978-3-7117-2093-1</li>
<li><i>Corona in Buchenwald,</i> Picus Verlag, Wien 2021, ISBN 978-3-7117-2106-8</li>
<li><i>Der alte Jude und das Meer,</i> Picus Verlag, Wien 2023, ISBN 978-3-7117-2139-6</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Kinderbuch">Kinderbuch</h3></div>
<ul><li><i>Der gutherzige Hai</i>. Illustrationen von <a href="Birgitta_Heiskel" title="Birgitta Heiskel">Birgitta Heiskel</a>, Picus Verlag, Wien 1991, ISBN 3-85452-037-9</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Zeitungsartikel,_Essays,_Sachbücher_(Auswahl)"><span id="Zeitungsartikel.2C_Essays.2C_Sachb.C3.BCcher_.28Auswahl.29"></span>Zeitungsartikel, Essays, Sachbücher (Auswahl)</h3></div>
<ul><li><i>Nemačke teme. 9 eseja</i>. Belgrad 1975 (= Deutsche Themen. 9 Essays)</li>
<li><i>Religionskrieg oder Völkermord. Die Rolle der Kirche im postjugoslawischen Krieg.</i> In: <a href="Neue_Gesellschaft/Frankfurter_Hefte" title="Neue Gesellschaft/Frankfurter Hefte">Neue Gesellschaft/Frankfurter Hefte</a>, Bd. 40.1993, S. 710–717</li>
<li><i>Die Seelen der Kinder von Auschwitz. KZ-Gedenkstätten in Deutschland.</i> In: Neue Gesellschaft/Frankfurter Hefte, Bd. 44.1997, S. 979–982</li>
<li><i>Der <a href="Duden" title="Duden">Duden</a> aus der Nazizeit und die <a href="Reform_der_deutschen_Rechtschreibung_von_1996" title="Reform der deutschen Rechtschreibung von 1996">neue Rechtschreibung</a>. Eine Entdeckung.</i> In: <a href="Literatur_und_Kritik" title="Literatur und Kritik">Literatur und Kritik</a>, 1998, Heft 329/330, S. 8–11</li>
<li><i>Indianer in Mazedonien? Mit <a href="Karl_May" title="Karl May">Karl May</a> in den Schluchten des Balkan.</i> In: Literatur und Kritik, 2001, Heft 359/360, S. 5 ff.</li>
<li><i>Ungewünscht frei. Serbien ist ein eigener Staat – gegen seinen Willen.</i> In: <a href="Die_tageszeitung" class="mw-redirect" title="Die tageszeitung">die tageszeitung</a>, 23. Mai 2006, S. 4 (auch in der <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.taz.de/pt/2006/05/23/a0146.1/text.ges,1">Online-Ausgabe</a>)</li>
<li><i>Titos Dolmetscher</i>. Wien 2007, ISBN 978-3-85371-272-6, Serbokroatische Ausgabe: <i>Titov prevodilac</i>, 2005</li>
<li><i>Wieso ich mich wieder als Jude fühle.</i> In: <a href="Die_tageszeitung" class="mw-redirect" title="Die tageszeitung">die tageszeitung</a>, 14.–20. Oktober 2023, S. 1 (auch in der <a rel="nofollow" class="external text" href="https://taz.de/Folgen-der-Hamas-Barbarei/!5963295/">Online-Ausgabe</a>)</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li><i>Suvremeni pisci Jugoslavije</i>, 1966</li>
<li>J. Janićijević, D. Vlatković, <i>Ivanji, Ivan.</i> In: <i>Leksikon pisaca Jugoslavije</i>, Band 2, 1979, S. 492ff</li>
<li>Susanne Blumesberger, Michael Doppelhofer, Gabriele Mauthe: <i><a href="Handbuch_%C3%B6sterreichischer_Autorinnen_und_Autoren_j%C3%BCdischer_Herkunft_18._bis_20._Jahrhundert" title="Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft 18. bis 20. Jahrhundert">Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft 18. bis 20. Jahrhundert</a>.</i> Band 1: <i>A–I.</i> Hrsg. von der Österreichischen Nationalbibliothek. Saur, München 2002, ISBN 3-598-11545-8.</li>
<li><a href="Marko_Martin" title="Marko Martin">Marko Martin</a>: <i>„Vielleicht hat der Maurerlehrling mich vor dem Tod bewahrt“</i>, Interview, in: <a href="Die_Literarische_Welt" class="mw-redirect" title="Die Literarische Welt">Die Literarische Welt</a>, 27. Januar 2018, S. 29</li>
<li>Felix Jaitner: <i>Lebenslänglich Buchenwald. Das bewegte Leben des jugoslawischen Schriftstellers und KZ-Häftlings Ivan Ivanji</i>, <a href="Neues_Deutschland" class="mw-redirect" title="Neues Deutschland">neues deutschland</a>, 13. November 2018. <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nd-aktuell.de/artikel/1105589.ivan-ivanji-lebenslaenglich-buchenwald.html">online (kostenpflichtig)</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noresize noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Commons"></span></span></div><b><span class=""><a class="external text" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ivan_Ivanji?uselang=de"><span lang="en">Commons</span>: Ivan Ivanji</a></span></b>&nbsp;– Sammlung von Bildern</div>
<ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&amp;query=12076122X">Literatur von und über Ivan Ivanji</a> im Katalog der <a href="Deutsche_Nationalbibliothek" title="Deutsche Nationalbibliothek">Deutschen Nationalbibliothek</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://vreme.com/vesti/ivan-ivanji-24-januar-1929-9-maj-2024/">In memoriam: Ivan Ivanji (24. januar 1929. – 9. maj 2024.)</a>, vreme.com, 10. Mai 2024 (serbisch, Lateinschrift)</li>
<li><i><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.derstandard.at/story/3072304/das-wir-war-jugoslawisch">„Das Wir war jugoslawisch“</a></i>, Interview im <i><a href="Der_Standard" title="Der Standard">Standard</a></i> vom 13./14. Oktober 2007</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.unique-online.de/interview-dolmetschen/5490/">Interview mit Ivanji über seine Erfahrungen als Dolmetscher und Literat</a> – erschienen im interkulturellen Magazin „unique“ (Ausgabe 63)</li>
<li><i><a rel="nofollow" class="external text" href="https://die-quellen-sprechen.de/Ivan_Ivanji.html">Die Quellen sprechen</a></i>. In: <i><a href="Bayerischer_Rundfunk" title="Bayerischer Rundfunk">Bayerischer Rundfunk</a></i>, 16. September 2015</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.dw.com/de/ivan-ivanji-ns-opfer-kommunist-literat/a-44103297">Ivan Ivanji: NS-Opfer, Kommunist, Literat</a>, Deutsche Welle, 6. Juni 2018</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://liberation.buchenwald.de/was-bleibt/ivan-ivanji">Ivan Ivanji</a>. In: <i><a href="Stiftung_Gedenkst%C3%A4tten_Buchenwald_und_Mittelbau-Dora" title="Stiftung Gedenkstätten Buchenwald und Mittelbau-Dora">Stiftung Gedenkstätten Buchenwald und Mittelbau-Dora</a></i></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://taz.de/Zum-Tod-von-Ivan-Ivanji/!6009633&amp;s=Ivan+Ivanji/">taz Politik/Europa vom 10. Mai 2024: <i>Zum Tod von Ivan Ivanji „Ich bin Literat“</i></a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-Welt-1"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-Welt_1-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-Welt_1-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text">Claus Christian Malzahn: <cite style="font-style:italic">Gestorben an dem Ort, wo er seinen späten Sieg über Hitler feierte</cite>. In: <cite style="font-style:italic"><a href="Die_Welt" title="Die Welt">Die Welt</a></cite>. 25.&nbsp;Mai 2024, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a>&nbsp;<span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220173-8437%22&amp;key=cql">0173-8437</a></span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.msn.com/de-de/nachrichten/panorama/gestorben-an-dem-ort-wo-er-seinen-sp%C3%A4ten-sieg-%C3%BCber-hitler-feierte/ar-BB1n4tR5">msn.com</a> [abgerufen am 25.&nbsp;Mai 2024]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Ivan+Ivanji&amp;rft.atitle=Gestorben+an+dem+Ort%2C+wo+er+seinen+sp%C3%A4ten+Sieg+%C3%BCber+Hitler+feierte&amp;rft.au=Claus+Christian+Malzahn&amp;rft.date=2024-05-25&amp;rft.genre=journal&amp;rft.issn=0173-8437&amp;rft.jtitle=Die+Welt" style="display:none">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Derk, Denis: <cite style="font-style:italic">Deklaration über die gemeinsame Sprache der Kroaten, Serben, Bosniaken und Montenegriner wird verabschiedet</cite>. In: <cite style="font-style:italic"><a href="Ve%C4%8Dernji_list" title="Večernji list">Večernji list</a></cite>. 28.&nbsp;März 2017, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a>&nbsp;<span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220350-5006%22&amp;key=cql">0350-5006</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>6–7</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142">vecernji.hr</a> [abgerufen am 9.&nbsp;Mai 2019] serbokroatisch: <cite class="lang" lang="sh" dir="auto" style="font-style:italic">Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca</cite>.).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Ivan+Ivanji&amp;rft.atitle=Deklaration+%C3%BCber+die+gemeinsame+Sprache+der+Kroaten%2C+Serben%2C+Bosniaken+und+Montenegriner+wird+verabschiedet&amp;rft.au=Derk%2C+Denis&amp;rft.date=2017-03-28&amp;rft.genre=journal&amp;rft.issn=0350-5006&amp;rft.jtitle=Ve%C4%8Dernji+list&amp;rft.pages=6-7&amp;rft.place=Zagreb" style="display:none">&nbsp;</span> (archiviert auf <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.webcitation.org/6qg0sFVHO?url=http://www.webcitation.org/6qg0sFVHO">WebCite</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 23. Mai 2017 auf <i><a href="WebCite" title="WebCite">WebCite</a></i>))</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text">Doris Akrap: <cite style="font-style:italic">Geburtstagsfeier von Ivan Ivanji: Erzählen gegen den Tod</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Die Tageszeitung: taz</cite>. 9.&nbsp;Februar 2019, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a>&nbsp;<span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220931-9085%22&amp;key=cql">0931-9085</a></span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://taz.de/Geburtstagsfeier-von-Ivan-Ivanji/!5568954/">taz.de</a> [abgerufen am 9.&nbsp;Februar 2019]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Ivan+Ivanji&amp;rft.atitle=Geburtstagsfeier+von+Ivan+Ivanji%3A+Erz%C3%A4hlen+gegen+den+Tod&amp;rft.au=Doris+Akrap&amp;rft.date=2019-02-09&amp;rft.genre=journal&amp;rft.issn=0931-9085&amp;rft.jtitle=Die+Tageszeitung%3A+taz" style="display:none">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Deutscher Tele Markt GmbH-Internet- und Werbeagentur: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20190210100117/https://staatskanzlei-thueringen.de/medienservice/medieninformationen/detailseite/18-2019/"><i>Ministerpräsident Bodo Ramelow reist nach Belgrad und verleiht Ivan Ivanji den Thüringer Verdienstorden.</i></a> 24.&nbsp;Januar 2019, archiviert vom <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r250917974">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-position:center right!important;background-repeat:no-repeat!important}body.skin-minerva .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/OOjs_UI_icon_external-link-ltr-progressive.svg")!important;background-size:10px!important;padding-right:13px!important}body.skin-timeless .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a,body.skin-monobook .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/MediaWiki_external_link_icon.svg")!important;padding-right:13px!important}body.skin-vector .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/Link.ernal-small-ltr-progressive.svg")!important;background-size:0.857em!important;padding-right:1em!important}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.staatskanzlei-thueringen.de%2Fmedienservice%2Fmedieninformationen%2Fdetailseite%2F18-2019%2F">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">10.&nbsp;Februar 2019</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 10.&nbsp;Mai 2024</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AIvan+Ivanji&amp;rft.title=Ministerpr%C3%A4sident+Bodo+Ramelow+reist+nach+Belgrad+und+verleiht+Ivan+Ivanji+den+Th%C3%BCringer+Verdienstorden&amp;rft.description=Ministerpr%C3%A4sident+Bodo+Ramelow+reist+nach+Belgrad+und+verleiht+Ivan+Ivanji+den+Th%C3%BCringer+Verdienstorden&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20190210100117%2Fhttps%3A%2F%2Fstaatskanzlei-thueringen.de%2Fmedienservice%2Fmedieninformationen%2Fdetailseite%2F18-2019%2F&amp;rft.creator=Deutscher+Tele+Markt+GmbH-Internet-+und+Werbeagentur&amp;rft.date=2019-01-24&amp;rft.source=http://www.staatskanzlei-thueringen.de/medienservice/medieninformationen/detailseite/18-2019/&amp;rft.language=de">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.thueringer-allgemeine.de/leben/vermischtes/article228901157/Eva-Pusztai-und-Ivan-Ivanji-sind-nun-Weimarer-Ehrenbuerger.html"><i>Éva Pusztai und Ivan Ivanji sind nun Weimarer Ehrenbürger</i>.</a> In: <i><a href="Th%C3%BCringer_Allgemeine" title="Thüringer Allgemeine">Thüringer Allgemeine</a>,</i> 13. April 2020.</span>
</li>
<li id="cite_note-Nachruf-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Nachruf_6-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.deutschlandfunk.de/auschwitz-ueberlebender-und-schriftsteller-ivan-ivanji-gestorben-104.html"><i>Auschwitz-Überlebender und Schriftsteller Ivan Ivanji gestorben.</i></a> In: <i><a href="Deutschlandfunk.de" class="mw-redirect" title="Deutschlandfunk.de">Deutschlandfunk.de</a>.</i> 10.&nbsp;Mai 2024,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 10.&nbsp;Mai 2024</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AIvan+Ivanji&amp;rft.title=Auschwitz-%C3%9Cberlebender+und+Schriftsteller+Ivan+Ivanji+gestorben&amp;rft.description=Auschwitz-%C3%9Cberlebender+und+Schriftsteller+Ivan+Ivanji+gestorben&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.deutschlandfunk.de%2Fauschwitz-ueberlebender-und-schriftsteller-ivan-ivanji-gestorben-104.html&amp;rft.date=2024-05-10&amp;rft.language=de">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text">Stefan Berkholz: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140505233953/http://mp3-download.swr.de/swr2/literatur/forum-buch/ivan-ivanji-mein-schoenes-leben-in-der-hoelle.12844s.mp3">Rezension von <i>Mein schönes Leben in der Hölle</i></a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 5. Mai 2014 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>) (MP3, 8.2&nbsp;MB, 8:34&nbsp;min), <a href="SWR2" class="mw-redirect" title="SWR2">SWR2</a>, 4.&nbsp;Mai 2014</span>
</li>
</ol>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-p" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten&nbsp;(Person): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/12076122X">12076122X</a></span> | <a href="Library_of_Congress_Control_Number" title="Library of Congress Control Number">LCCN</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://id.loc.gov/authorities/n83050034">n83050034</a></span> | <a href="Virtual_International_Authority_File" title="Virtual International Authority File">VIAF</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://viaf.org/viaf/17459413/">17459413</a></span> | </div>
</div></div>
</div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-09-27" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Ivan_Ivanji&amp;oldid=260090129">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>